Avatar
books.io.vn
📅 22/3/2026
← Quay lại Bảng tin

Khủng hoảng Eo biển Hormuz 2026: Cuộc đối đầu chiến lược và hệ lụy đối với an...

video:
🌍 Căng thẳng eo biển Hormuz: Điểm nghẽn năng lượng nguy hiểm nhất hành tinh 2026 🌿🤔
https://youtu.be/k3CcmuqYmbc


Khủng hoảng Eo biển Hormuz 2026: Cuộc đối đầu chiến lược và hệ lụy đối với an ninh năng lượng toàn cầu

Cuộc xung đột bùng phát tại khu vực Trung Đông vào đầu năm 2026 đã đánh dấu một bước ngoặt quyết định trong lịch sử địa chính trị và kinh tế thế giới. Tâm điểm của cuộc khủng hoảng này là Eo biển Hormuz, tuyến đường hàng hải huyết mạch nơi lưu thông khoảng 20% đến 30% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của toàn cầu. Khi căng thẳng leo thang thành một cuộc chiến tranh tổng lực giữa liên quân Mỹ - Israel và Iran, việc đóng cửa "yết hầu" này không chỉ là một hành động quân sự mà còn là một đòn tấn công trực diện vào sự ổn định của hệ thống tài chính và năng lượng quốc tế. Báo cáo này phân tích chi tiết diễn biến quân sự, chiến thuật tác chiến phi đối xứng, các cú sốc thị trường và tác động đa chiều đối với nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là khu vực Đông Nam Á và Việt Nam.

I. Bối cảnh bùng nổ xung đột và sự sụp đổ của trật tự an ninh khu vực

Cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, khi Hoa Kỳ và Israel phát động một chiến dịch không kích quy mô lớn mang mật danh "Operation Epic Fury" (Chiến dịch Cơn thịnh nộ vĩ đại) và "Operation Roaring Lion" (Chiến dịch Sư tử gầm). Đây không phải là một phản ứng tức thời mà là kết quả của nhiều năm căng thẳng tích tụ xung quanh chương trình hạt nhân của Iran, sự phát triển của tên lửa đạn đạo và mạng lưới các lực lượng ủy nhiệm trên khắp khu vực.

1. Đòn đánh quyết định vào bộ máy lãnh đạo

Mục tiêu ưu tiên hàng đầu của liên quân là thực hiện một cuộc tấn công "cắt đầu" (decapitation strike). Trong 12 giờ đầu tiên, hơn 900 đòn tấn công chính xác đã nhắm vào các trung tâm điều hành, hệ thống phòng không và đặc biệt là nơi ở của giới lãnh đạo cao nhất Iran. Các báo cáo xác nhận rằng Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã thiệt mạng trong đợt tấn công này, gây ra sự hỗn loạn tạm thời trong hệ thống chỉ huy và kiểm soát (C2) của Tehran.

Sự sụp đổ của hệ thống răn đe truyền thống đã dẫn đến một phản ứng dây chuyền. Iran, dù bị tổn thất nặng nề về hạ tầng quân sự, đã ngay lập tức kích hoạt các kế hoạch dự phòng nhằm trả đũa bằng cách phong tỏa Eo biển Hormuz – vũ khí kinh tế mạnh mẽ nhất của họ.

2. Sự đóng băng của "Yết hầu" Hormuz

Vào ngày 2 tháng 3 năm 2026, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chính thức tuyên bố đóng cửa eo biển, đe dọa tấn công bất kỳ tàu thuyền nào cố gắng đi qua. Lưu lượng vận tải biển, vốn đạt mức 100 đến 135 lượt tàu mỗi ngày trước chiến tranh, đã sụt giảm nghiêm trọng. Dữ liệu theo dõi tàu biển cho thấy sự sụt giảm 70% ngay lập tức, và đến giữa tháng 3, hoạt động thương mại qua đây gần như bị tê liệt hoàn toàn.

Chỉ số hoạt động

Trước xung đột (Tháng 2/2026)

Giai đoạn cao điểm (Tháng 3/2026)

Mức độ thay đổi

Số lượng tàu qua lại mỗi ngày

100 - 135 tàu

< 10 tàu (chủ yếu là tàu "bóng")

Giảm > 90%

Lượng dầu lưu thông hàng ngày

~20 triệu thùng

< 2 triệu thùng

Giảm ~90%

Giá dầu Brent (USD/thùng)

$73

$120 - $126

Tăng ~70%

Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh

Mức tiêu chuẩn

> 7.5% giá trị thân tàu

Tăng phi mã

Việc đóng cửa này không chỉ dựa trên tuyên bố chính trị mà được thực thi bằng các hành động quân sự thực tế, bao gồm việc rải thủy lôi và sử dụng máy bay không người lái (drone) cảm tử nhắm vào các tàu chở dầu thương mại.

II. Chiến dịch quân sự tái kiểm soát: Operation Epic Fury

Trước nguy cơ tê liệt chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, Mỹ cùng các đồng minh đã triển khai một chiến dịch quân sự đa giai đoạn nhằm phá vỡ sự phong tỏa và khôi phục tự do hàng hải.

1. Vai trò của các khí tài chuyên dụng: A-10 Warthog và AH-64 Apache

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong chiến thuật của Mỹ là việc tái triển khai máy bay cường kích A-10 Thunderbolt II (thường gọi là "Warthog") cho nhiệm vụ tác chiến trên biển. Vốn được thiết kế để tiêu diệt xe tăng trên chiến trường châu Âu, A-10 đã chứng minh được giá trị vượt trội trong việc săn tìm các tàu tấn công nhanh (FAC) của IRGC nhờ khả năng bay thấp, chậm và thời gian hoạt động trên vùng mục tiêu dài.

Hệ thống vũ khí của A-10, đặc biệt là pháo GAU-8 30mm có thể bắn 4.200 phát/phút, đã trở thành nỗi khiếp sợ đối với các biên đội xuồng cao tốc của Iran. Ngoài ra, việc sử dụng hệ thống APKWS II (vũ khí tiêu diệt chính xác tiên tiến) để biến các rocket Hydra 70 thành đạn dẫn đường bằng laser đã giúp tiêu diệt hàng loạt mục tiêu nhỏ với chi phí thấp.

Song song với đó, trực thăng Apache AH-64 đã được triển khai từ các căn cứ ở Iraq và trên các tàu hải quân để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ sườn phía nam của eo biển. Apache không chỉ tiêu diệt các xuồng không người lái mà còn hỗ trợ đánh chặn các đợt tấn công bằng drone từ đất liền.

2. Thống kê tổn thất và mục tiêu phá hủy

Tính đến ngày 19 tháng 3 năm 2026, Đại tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ, báo cáo rằng chiến dịch đã đạt được những kết quả đáng kể trong việc làm suy yếu năng lực hải quân của Iran.

Loại tài sản bị phá hủy

Số lượng ước tính

Ý nghĩa chiến lược

Tàu quân sự (các loại)

> 120 tàu

Làm tê liệt hạm đội mặt nước của IRGC

Tàu rải thủy lôi chuyên dụng

44 tàu

Ngăn chặn việc mở rộng các bãi mìn mới

Tàu ngầm (Kilo và midget)

Toàn bộ 11 tàu

Loại bỏ mối đe dọa tấn công dưới nước

Cơ sở sản xuất tên lửa/drone

Hàng trăm mục tiêu

Giảm 90-95% khả năng tấn công tầm xa

Căn cứ quân sự trên đảo Kharg

Hầu như bị xóa sổ

Phá hủy trung tâm điều hành quân sự cốt lõi

Mặc dù các đòn tấn công này đã tiêu diệt phần lớn hạm đội truyền thống của Iran, nhưng bản chất của cuộc xung đột đã nhanh chóng chuyển sang hình thái chiến tranh phi đối xứng, nơi Iran tận dụng địa hình và các căn cứ ngầm để duy trì sự kháng cự.

III. "Lá bài ngầm" và chiến thuật phi đối xứng của Iran

Dù chịu tổn thất nặng nề, Iran vẫn duy trì khả năng gây gián đoạn nghiêm trọng nhờ vào các tài sản chiến lược được chuẩn bị kỹ lưỡng trong nhiều thập kỷ.

1. Kho thủy lôi và sự đe dọa vô hình

Thủy lôi là "lá bài" nguy hiểm nhất của Tehran. Với trữ lượng ước tính từ 5.000 đến 6.000 quả thủy lôi các loại, Iran không cần phải triển khai toàn bộ để đóng cửa eo biển. Chỉ cần rải một lượng nhỏ tại các luồng lạch hẹp nhất của eo biển Hormuz (nơi chiều rộng luồng vận tải chỉ khoảng 2 dặm) là đủ để tạo ra sự không chắc chắn khiến các công ty bảo hiểm từ chối cấp phép cho tàu thuyền qua lại.

Việc dọn sạch thủy lôi là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn và tốn thời gian. Hoa Kỳ và các đồng minh đang đối mặt với lỗ hổng năng lực rà quét mìn (MCM) do nhiều quốc gia đã cho nghỉ hưu các tàu quét mìn cũ trước khi cuộc chiến xảy ra. Các chuyên gia dự báo rằng việc thiết lập một hành lang an toàn thực sự có thể mất từ 6 đến 10 tuần thay vì vài ngày như các dự tính lạc quan ban đầu.

2. Hệ thống "Missile Cities" và căn cứ ngầm

Khả năng sống sót của quân đội Iran dựa vào các cơ sở ngầm sâu dưới lòng đất, được gọi là các "thành phố tên lửa" (missile cities). Một ví dụ điển hình là căn cứ không quân ngầm Oghab 44 (Eagle 44) nằm sâu hàng trăm mét dưới dãy núi đá granit.

  • Đặc điểm: Căn cứ này có khả năng chứa và vận hành các máy bay chiến đấu Su-24 và F-4, trang bị tên lửa hành trình chống hạm có tầm bắn lên tới 1.000 km.

  • Thử thách đối với liên quân: Địa hình hiểm trở và lớp vỏ đá dày khiến các đòn không kích bằng bom thông thường không hiệu quả. Mỹ đã phải sử dụng bom xuyên phá GBU-72 (5.000 pound) trong lần thực chiến đầu tiên để cố gắng phá hủy các lối vào và hệ thống thông gió của những cơ sở này.

Sự phân tán của các bệ phóng tên lửa di động trên xe tải cũng khiến việc tiêu diệt hoàn toàn mối đe dọa trở nên gần như không thể. Các tên lửa này có thể ẩn nấp trong các hang động hoặc khu vực dân cư và chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn để phóng đạn rồi rút lui.

IV. Tác động kinh tế toàn cầu: Cú sốc năng lượng và lạm phát

Cuộc khủng hoảng Hormuz đã tạo ra một cơn địa chấn đối với nền kinh tế thế giới vốn đã mong manh. Giá dầu thô Brent đã tăng từ khoảng 73 USD/thùng vào cuối tháng 2 lên mức đỉnh điểm gần 126 USD/thùng vào đầu tháng 3.

1. Phản ứng của thị trường và các tổ chức quốc tế

Để đối phó với sự gián đoạn nguồn cung khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã kích hoạt đợt giải phóng dự trữ dầu chiến lược lớn nhất trong lịch sử, lên tới 400 triệu thùng. Tuy nhiên, lượng dự trữ này chỉ đủ bù đắp khoảng 20 ngày nếu eo biển bị phong tỏa hoàn toàn, và các vấn đề về hậu cần phân phối đang gây áp lực lớn lên thị trường.

Thị trường khí đốt cũng chịu tác động không kém. Giá khí đốt tại châu Âu (Dutch TTF) đã tăng gấp đôi, đạt mức trên 68 Euro/MWh, do các đòn tấn công trả đũa của Iran nhắm vào hạ tầng LNG của Qatar tại Ras Laffan. Điều này đã dẫn đến một đợt bán tháo trên các thị trường chứng khoán toàn cầu, với các chỉ số Nikkei của Nhật Bản và FTSE 100 của Anh sụt giảm từ 2% đến 3.4% trong những phiên giao dịch căng thẳng nhất.

2. Sự gián đoạn chuỗi cung ứng và logistics

Ngoài năng lượng, eo biển Hormuz còn là tuyến đường quan trọng cho hàng hóa thương mại. Việc phong tỏa đã khiến các hãng vận tải phải thay đổi lộ trình, chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi, làm tăng thời gian vận chuyển thêm 10-14 ngày và đẩy chi phí logistics lên cao.

Tuyến đường hàng hải

Thay đổi lưu lượng (Tháng 3/2026)

Nguyên nhân

Eo biển Hormuz

Giảm > 90%

Phong tỏa quân sự và rủi ro thủy lôi

Eo biển Bab el-Mandeb

Tăng 280%

Tàu thuyền cố gắng tìm lối thoát qua Biển Đỏ

Kênh đào Suez

Tăng 70%

Hệ quả của việc chuyển hướng từ vùng Vịnh

Mũi Hảo Vọng

Tăng 13%

Lộ trình thay thế an toàn nhưng tốn kém

Tình trạng 20.000 thủy thủ bị mắc kẹt trên các tàu không thể rời vùng Vịnh đã tạo ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo và pháp lý cho ngành vận tải biển.

V. Tác động cụ thể đối với Việt Nam và khu vực Đông Nam Á

Khu vực Đông Nam Á, với sự phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu năng lượng từ Trung Đông (khoảng 60% lượng dầu nhập khẩu), đang đứng trước rủi ro lớn nhất. Việt Nam không nằm ngoài vòng xoáy này.

1. Rủi ro đình trệ kinh tế (Stagflation)

Theo phân tích của ngân hàng MUFG, Việt Nam đang đối mặt với cú sốc đình trạm (lạm phát cao kết hợp với tăng trưởng thấp). Cứ mỗi khi giá dầu tăng thêm 10 USD/thùng, GDP của Việt Nam ước tính sẽ giảm khoảng 0.2 điểm phần trăm và lạm phát sẽ tăng thêm 0.3-0.4 điểm phần trăm.

Với kịch bản giá dầu duy trì ở mức 100 USD/thùng, mục tiêu tăng trưởng GDP 8.2% năm 2026 của Việt Nam có thể giảm xuống dưới 7.5%. Nếu giá dầu chạm mức 120 USD/thùng trong thời gian dài, tăng trưởng có thể rơi xuống dưới 7% do sự đứt gãy của các chuỗi cung ứng sản xuất và chi phí đầu vào tăng vọt.

2. An ninh năng lượng và dự trữ chiến lược

Việt Nam có một trong những bộ đệm năng lượng mỏng nhất trong khu vực, với dự trữ dầu thô chỉ đủ dùng trong chưa đầy 20 ngày. Điều này tạo ra áp lực cực lớn lên Chính phủ trong việc điều hành giá xăng dầu và đảm bảo nguồn cung cho sản xuất.

Để đối phó, Chính phủ Việt Nam đã triển khai một loạt biện pháp khẩn cấp:

  • Chính sách tài khóa: Bộ Tài chính đã đề xuất cắt giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về mức 0% để giảm bớt gánh nặng chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

  • Điều tiết sản xuất: Nhà máy lọc dầu Dung Quất được yêu cầu vận hành ở mức 120% công suất thiết kế, đồng thời Chính phủ xem xét hạn chế xuất khẩu dầu thô trong nước để ưu tiên cho nhu cầu nội địa.

  • Kiểm soát thị trường: Thiết lập đường dây nóng để xử lý tình trạng đầu cơ, tích trữ hoặc đình chỉ bán hàng tại các cây xăng mà không có lý do chính đáng.

Tỷ giá đồng Việt Nam (VND) cũng chịu áp lực lớn. Dự báo tỷ giá USD/VND có thể vượt ngưỡng 27.000 nếu cuộc xung đột kéo dài, buộc Ngân hàng Nhà nước phải cân nhắc tăng lãi suất điều hành để ổn định tâm lý thị trường.

VI. Vì sao chiến dịch quân sự kéo dài và kịch bản tương lai

Dù Mỹ và các đồng minh sở hữu ưu thế vượt trội về công nghệ, nhưng việc tái mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz không thể diễn ra trong "một sớm một chiều".

1. Thử thách từ địa hình và tính chất phân tán của vũ khí

Địa hình ven biển của Iran với nhiều vách đá, hang động và đảo nhỏ cung cấp những vị trí ẩn nấp lý tưởng cho các lực lượng phi đối xứng. Một bệ phóng tên lửa hành trình lắp trên xe tải có thể khai hỏa từ một lán trại sâu trong đất liền rồi biến mất trong vài phút, khiến các máy bay tuần tra rất khó phát hiện và tiêu diệt kịp thời.

Hơn nữa, rủi ro phục kích luôn tồn tại. Sự cố một chiếc F-35 của Mỹ phải hạ cánh khẩn cấp sau khi bị trúng tên lửa Iran là minh chứng cho thấy hệ thống phòng không của Tehran, dù bị tổn thất, vẫn còn những nút thắt kháng cự đáng kể.

2. Kịch bản khôi phục: "Mở nhưng không an toàn"

Trong ngắn hạn, các chuyên gia quân sự nhận định Mỹ có thể thiết lập các "hành lang an toàn" tạm thời thông qua việc hộ tống tàu thuyền theo nhóm (convoy operations) tương tự như Chiến dịch Earnest Will những năm 1980. Tuy nhiên, giải pháp này là "không bền vững" do đòi hỏi nguồn lực khổng lồ từ Hải quân và Không quân.

Về dài hạn, thế giới phải đối mặt với hai khả năng:

  • Kịch bản 1: Giải pháp ngoại giao đa phương. Iran có thể sử dụng việc kiểm soát eo biển làm đòn bẩy để đàm phán về việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt hoặc ngừng các cuộc tấn công vào lãnh thổ của mình.

  • Kịch bản 2: Sự bế tắc kéo dài. Nếu các bên không tìm được tiếng nói chung, eo biển Hormuz sẽ trở thành một "vùng xám" quân sự. Hoạt động vận tải sẽ vẫn diễn ra nhưng với chi phí cực cao, dựa trên các thỏa thuận song phương riêng biệt (như cách Iran đang cho phép tàu của Trung Quốc và Ấn Độ đi qua sau khi đàm phán).

Kết luận và khuyến nghị

Cuộc chiến tại Eo biển Hormuz năm 2026 đã chứng minh rằng an ninh năng lượng toàn cầu vẫn cực kỳ mong manh trước những biến động địa chính trị tại các điểm nghẽn chiến lược. Việc Mỹ và đồng minh tiêu diệt được hơn 120 tàu quân sự của Iran mới chỉ là bước đầu trong việc giải tỏa áp lực hàng hải; thách thức thực sự nằm ở các bãi thủy lôi vô hình và hệ thống tên lửa phân tán trong các căn cứ ngầm sâu.

Đối với các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng như Việt Nam, cuộc khủng hoảng này là một lời cảnh báo nghiêm khắc về việc cần thiết phải:

  1. Đa dạng hóa nguồn cung: Giảm bớt sự phụ thuộc vào dầu mỏ từ Trung Đông và tăng cường tìm kiếm các đối tác tại các khu vực ít rủi ro hơn.

  2. Nâng cao năng lực dự trữ: Xây dựng các kho dự trữ dầu thô và sản phẩm xăng dầu chiến lược đạt tiêu chuẩn quốc tế (tối thiểu 90 ngày nhập ròng) để có đủ thời gian ứng phó với các cú sốc kéo dài.

  3. Đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng: Tăng tốc lộ trình chuyển sang xe điện và năng lượng tái tạo không chỉ vì mục tiêu môi trường mà còn là một yêu cầu cấp thiết về an ninh quốc gia.

Thị trường năng lượng thế giới sẽ không bao giờ quay lại trạng thái trước tháng 2 năm 2026. Eo biển Hormuz sẽ tiếp tục là một điểm nóng, nơi mọi biến động nhỏ đều có thể gây ra những hệ quả khôn lường cho kinh tế toàn cầu. Sự phối hợp đa quốc gia trong việc duy trì tự do hàng hải sẽ là chìa khóa để ngăn chặn một cuộc đại khủng hoảng kinh tế trong tương lai.

Nguồn trích dẫn

1. Report: US launches air campaign to reopen Strait of Hormuz ..., https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/report-us-launches-air-campaign-reopen-strait-hormuz 2. 2026 Strait of Hormuz crisis - Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Strait_of_Hormuz_crisis 3. Washington, allies step up push to reopen Strait of Hormuz, https://shafaq.com/amp/en/World/Washington-allies-step-up-push-to-reopen-Strait-of-Hormuz 4. War in Iran: fuel prices remain high and volatile, https://www.iru.org/news-resources/newsroom/war-iran-fuel-prices-remain-high-and-volatile 5. Oil Market Report - March 2026 – Analysis, https://www.iea.org/reports/oil-market-report-march-2026 6. 2026 Iran War | Explained, United States, Israel, Strait of Hormuz, Map, & Conflict, https://www.britannica.com/event/2026-Iran-War 7. Strategic Assessment of the Iranian Conflict: Deterrence Attrition, Subterranean Resilience and the Mojtaba Khamenei Succession - https://debuglies.com, https://debuglies.com/2026/03/10/strategic-assessment-of-the-iranian-conflict-deterrence-attrition-subterranean-resilience-and-the-mojtaba-khamenei-succession/ 8. Global Energy Markets Shaken as Brent Crude Pierces $105 Amid Strait of Hormuz Blockade - chroniclejournal.com, http://markets.chroniclejournal.com/chroniclejournal/article/marketminute-2026-3-16-global-energy-markets-shaken-as-brent-crude-pierces-105-amid-strait-of-hormuz-blockade 9. About 90 ships cross Hormuz despite 'closure' as Iran exports millions of barrels of oil, https://thefinancialexpress.com.bd/world/about-90-ships-cross-hormuz-despite-closure-as-iran-exports-millions-of-barrels-of-oil 10. Iran Mines Strait of Hormuz and the US Navy Cannot Clear It - House of Saud, https://houseofsaud.com/iran-mines-strait-hormuz-reopening-challenge-us-navy/ 11. US Apache helicopters attack Iranian militias in Iraq, Chairman of Joint Chiefs says, https://taskandpurpose.com/news/military-apache-iraq-militias/ 12. Meet the A-10 Warthog: America's 30mm 'tank killer' hunting Iranian mine-laying vessels in Strait of Hormuz, https://timesofindia.indiatimes.com/defence/international/meet-the-a-10-warthog-americas-30mm-tank-killer-hunting-iranian-mine-laying-vessels-in-strait-of-hormuz/articleshow/129693459.cms 13. U.S. Air Force Warthogs Pivot to Maritime Strike Role Against Iranian Fast Attack Craft, https://aviationnews.eu/news/2026/03/u-s-air-force-warthogs-pivot-to-maritime-strike-role-against-iranian-fast-attack-craft/ 14. US says IRGC leaders hold 'temp jobs', Iran navy pushed 'to bottom half', https://www.iranintl.com/en/202603195429 15. US destroying Iranian mine-laying vessels to clear Strait - Rediff, https://m.rediff.com/news/commentary/2026/mar/20/us-destroying-iranian-minelaying-vessels-to-clear-strait/7807e52e721628647be904621570ee58 16. Why the world's most powerful navy cannot secure Hormuz - EUalive, https://eualive.net/why-the-worlds-most-powerful-navy-cannot-secure-hormuz/ 17. Iran's Hormuz Card: Mine Warfare and the Timeline of Control - Defense Domain, https://defensedomain.com/irans-hormuz-card-minewarfare-timeline/ 18. Iran reveals huge subterranean air base - TV7 Israel News, https://www.tv7israelnews.com/iran-reveals-huge-subterranean-air-base/ 19. Digging deeper on Iran's new underground air base - Asia Times, https://asiatimes.com/2023/02/digging-deeper-on-irans-new-underground-air-base/ 20. US strikes Iranian underground missile storage with 5,000-pound ..., https://www.airforcetimes.com/news/your-air-force/2026/03/19/us-strikes-iranian-underground-missile-storage-with-5000-pound-penetrator/ 21. News, https://newsn7uk.simdif.com/ 22. Oil and gas prices jump after Iran and Israel attack gasfields, https://www.theguardian.com/business/2026/mar/19/oil-prices-gas-prices-rise-iran-israel-donald-trump 23. How can Hormuz shipping blockage be solved? - Philstar.com, https://www.philstar.com/business/2026/03/20/2515640/how-can-hormuz-shipping-blockage-be-solved 24. US $20B Reinsurance Plan Unlikely to Restart Gulf Shipping Without Liability Cover, https://www.insurancejournal.com/news/international/2026/03/16/862075.htm 25. UAE hails UN maritime agency condemnation of Iran's attacks on Gulf shipping, https://www.thenationalnews.com/news/uk/2026/03/19/uae-hails-un-maritime-agency-condemnation-of-irans-attacks-on-gulf-shipping/ 26. FACTBOX – How are Asian countries responding to energy shortages from Middle East tensions?, https://www.aa.com.tr/en/middle-east/factbox-how-are-asian-countries-responding-to-energy-shortages-from-middle-east-tensions/3869931 27. The Iran War is Causing Energy Chaos in Asia, https://www.cfr.org/articles/the-iran-war-is-causing-energy-chaos-in-asia 28. Vietnam: Energy shock risks growth and inflation – MUFG - FXStreet, https://www.fxstreet.com/news/vietnam-energy-shock-risks-growth-and-inflation-mufg-202603182021 29. Vietnam – Strait of Hormuz closure: Oil and energy shortages key for VND, https://www.mufgresearch.com/fx/vietnam-strait-of-hormuz-closure-oil-and-energy-shortages-key-for-vnd-18-march-2026/ 30. How the War With Iran Is Impacting Economies in Asia, https://time.com/article/2026/03/16/us-israel-iran-war-trump-asia-economy-oil-energy-inflation-recession/ 31. Vietnam: Government considers scrapping fuel duties in response to oil crisis, https://www.agenzianova.com/en/news/Vietnam-government-considers-abolishing-fuel-duties-in-response-to-oil-crisis/ 32. Việt Nam urged to brace for oil supply shocks, price spikes amid Middle East tensions, https://vietnamnews.vn/economy/1766633/viet-nam-urged-to-brace-for-oil-supply-shocks-price-spikes-amid-middle-east-tensions.html 33. Join hands to safeguard energy security amid Middle East crisis, https://moit.gov.vn/en/news/join-hands-to-safeguard-energy-security-amid-middle-east-crisis.html 34. US destroying Iranian mine-laying vessels to prevent chokehold on Hormuz Strait, say military officials | Hindustan Times, https://www.hindustantimes.com/world-news/us-news/us-destroying-iranian-mine-laying-vessels-to-prevent-chokehold-on-hormuz-strait-say-military-officials-101773986000005.html 35. Misplaced Assumptions Have Plagued U.S. War Efforts Against Iran - The Soufan Center, https://thesoufancenter.org/intelbrief-2026-march-20/ 36. US weighs military reinforcements as Iran war enters possible new ..., https://www.militarytimes.com/news/your-military/2026/03/19/us-weighs-military-reinforcements-as-iran-war-enters-possible-new-phase/