Video:

Học thuyết "Yêu sách Tối đa": Tái định hình Địa chính trị Trung Đông qua Tối hậu thư Mỹ - Iran Tháng 3/2026

Sự trỗi dậy của học thuyết "Yêu sách Tối đa" trong bối cảnh năm 2026

Bước vào năm 2026, chiến lược của Washington đối với Iran không còn dừng lại ở mức độ "Áp lực tối đa" bằng kinh tế như giai đoạn 2018-2020, mà đã chuyển dịch sang "Lực lượng tối đa". Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi niềm tin của chính quyền Trump rằng Tehran đã tiến quá gần đến "ngưỡng hạt nhân" sau khi các rào cản từ thỏa thuận JCPOA năm 2015 hoàn toàn sụp đổ và các cuộc đàm phán trước đó trong năm 2025 không mang lại kết quả bền vững. Vào cuối tháng 2 năm 2026, Hoa Kỳ và Israel đã khởi động chiến dịch "Operation Epic Fury", một loạt các cuộc không kích chính xác nhằm vào các cơ sở hạ tầng quân sự và hạt nhân then chốt của Iran.

Tối hậu thư được Axios báo cáo vào cuối tháng 3 không chỉ là một nỗ lực ngoại giao đơn thuần mà là kết quả của ba tuần tấn công quân sự liên tục. Tổng thống Trump đã khẳng định rõ ràng rằng ông không tìm kiếm một lệnh "ngừng bắn" (ceasefire) tạm thời vì tin rằng phía Mỹ đang ở thế thượng phong. Thay vào đó, mục tiêu là một "thỏa thuận vĩnh viễn" (permanent deal) để xóa bỏ hoàn toàn các mối đe dọa tiềm tàng từ Iran, không có "sunset clauses" (điều khoản hoàng hôn) như các thỏa thuận trước đây. Điều này cho thấy một sự thay đổi cơ bản trong tư duy chiến lược: Washington không còn chấp nhận một Iran là quốc gia có khả năng hạt nhân tiềm tàng, mà muốn đưa nước này trở lại trạng thái hoàn toàn không có năng lực hạt nhân và tên lửa tầm xa.

Phân tích chi tiết 6 điều kiện của tối hậu thư và ý nghĩa chiến lược

Sáu điều kiện mà Hoa Kỳ đưa ra thông qua các kênh trung gian như Ai Cập, Qatar và Vương quốc Anh đại diện cho một sự thay đổi toàn diện trong cấu trúc an ninh Trung Đông. Mỗi điều kiện không chỉ nhắm vào một năng lực kỹ thuật mà còn là một đòn đánh vào lòng tự tôn dân tộc và học thuyết phòng thủ của nước Cộng hòa Hồi giáo.

Bảng 1: Chi tiết và Phân tích Chiến lược 6 Điều kiện của Mỹ đối với Iran

Nghiên cứu sâu hơn cho thấy yêu cầu "Làm giàu Uranium bằng 0" (Zero Enrichment) là điểm gây tranh cãi nhất. Trong các cuộc đàm phán trước đó tại Muscat vào tháng 2 năm 2026, phía Iran đã đề xuất giảm mức làm giàu xuống 1,5% và pha loãng kho dự trữ uranium 60% hiện có để đổi lấy việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, Washington đã bác bỏ đề nghị này, coi đó là sự thỏa hiệp nửa vời không thể ngăn chặn khả năng tái làm giàu nhanh chóng. Việc yêu cầu đóng cửa Natanz, Fordow và Isfahan – những nơi vốn đã chịu hư hại nặng nề sau các đợt không kích vào tháng 6 năm 2025 và tháng 2 năm 2026 – là nỗ lực nhằm biến những tổn thất tạm thời thành sự giải thể vĩnh viễn.

Chiến dịch không kích và sự suy yếu của hạ tầng chiến lược Iran

Trước khi tối hậu thư được đưa ra, thực địa tại Iran đã trải qua những biến động quân sự khốc liệt. Các cuộc tấn công của liên quân Mỹ - Israel bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 năm 2026 đã nhắm mục tiêu một cách hệ thống vào ba trụ cột: chương trình hạt nhân, hệ thống phòng không và bộ máy an ninh nội bộ.

Tại Natanz, cơ sở làm giàu uranium quan trọng nhất của Iran, các đợt không kích bằng bom xuyên rầm (bunker buster) của Hoa Kỳ vào đầu tháng 3 đã phá hủy các tòa nhà lối vào và hầm chứa máy ly tâm. Hình ảnh vệ tinh cho thấy ít nhất ba tòa nhà tại khu phức hợp này đã bị hư hại nghiêm trọng, khiến hoạt động tiếp cận các khu vực dưới lòng đất trở nên cực kỳ khó khăn. Tương tự, tại Fordow, một cơ sở được xây dựng sâu trong núi để chống lại các cuộc tấn công từ trên không, các báo cáo cũng cho thấy những tổn hại đáng kể về mặt cấu trúc.

Bên cạnh các mục tiêu hạt nhân, liên quân đã thực hiện các chiến dịch "decapitation" (chặt đầu) nhắm vào giới lãnh đạo tình báo và quân sự. Ngày 13 tháng 3 năm 2026, các quan chức tình báo cấp cao của Bộ chỉ huy Trung tâm Khatam ol Anbia, bao gồm Abdollah Jalali Nassab và Amir Shariat, đã bị tiêu diệt. Các căn cứ của lực lượng Basij và lực lượng thực thi pháp luật (LEC) tại Tehran cũng liên tục bị nhắm mục tiêu nhằm làm suy yếu khả năng của chính quyền trong việc kiểm soát các cuộc biểu tình chống chế độ đang lan rộng khắp cả nước.

Việc tấn công vào đảo Kharg, trạm xuất khẩu dầu lớn nhất của Iran, vào ngày 13 tháng 3 là một bước đi mang tính bóp nghẹt kinh tế trực tiếp. Bộ Quốc phòng Mỹ tuyên bố có thể "xóa sổ" hòn đảo này bất cứ lúc nào, một lời đe dọa nhằm buộc Iran phải mở lại eo biển Hormuz vốn đã bị gián đoạn do các hoạt động đặt mìn và tấn công tàu bè của Tehran. Sự kết hợp giữa áp lực quân sự và tối hậu thư ngoại giao tạo ra một gọng kìm bóp nghẹt, đặt Tehran vào thế "đầu hàng hoặc sụp đổ".

Khủng hoảng eo biển Hormuz và cú sốc năng lượng toàn cầu

Sự chú ý lớn nhất từ thị trường quốc tế vào cuối tháng 3/2026 tập trung vào eo biển Hormuz và thị trường dầu mỏ. Việc Iran thực tế đã phong tỏa eo biển này bằng cách tấn công các tàu hàng và rải mìn đã đẩy giá năng lượng lên mức kỷ lục. Đáp lại, vào thứ Bảy ngày 21 tháng 3 năm 2026, Tổng thống Trump đã phát đi một thông điệp cực kỳ cứng rắn trên mạng xã hội Truth Social, đặt ra một thời hạn 48 giờ để Iran mở cửa hoàn toàn eo biển này.

Tối hậu thư 48 giờ và rủi ro đối với hạ tầng điện năng

Thông điệp của ông Trump nêu rõ: "Nếu Iran không mở cửa hoàn toàn, không có mối đe dọa, eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ tính từ thời điểm này, Hoa Kỳ sẽ tấn công và xóa sổ các nhà máy điện của họ, bắt đầu từ nhà máy lớn nhất trước tiên". Thời hạn này kết thúc vào cuối ngày thứ Hai, 23 tháng 3 năm 2026.

Nhà máy điện lớn nhất mà ông Trump ám chỉ được giới phân tích cho là Nhà máy điện hạt nhân Bushehr. Việc tấn công vào một nhà máy điện hạt nhân đang hoạt động không chỉ gây ra thảm họa năng lượng mà còn tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ phóng xạ quy mô lớn, một động thái mà trước đó Tổng thống Mỹ tuyên bố muốn tránh để không gây "sang chấn" (trauma) cho dân thường. Tuy nhiên, sự leo thang này cho thấy Washington đã sẵn sàng chấp nhận các rủi ro nhân đạo và môi trường cao nhất để bẻ gãy ý chí kháng cự của Tehran.

Bảng 2: Tác động của cuộc xung đột đến thị trường năng lượng (Tháng 3/2026)

Các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng nếu cuộc xung đột kéo dài và eo biển Hormuz không được khai thông, giá dầu có thể vượt ngưỡng 150 USD, thậm chí là 175 USD/thùng, đe dọa đẩy kinh tế toàn cầu vào một cuộc suy thoái mới. Tại Mỹ, giá xăng đang tiến gần mức 4 USD/gallon, trong khi tại châu Âu, các hãng hàng không như Lufthansa đã cảnh báo về việc tăng giá vé do chi phí nhiên liệu tăng vọt.

Một điểm đáng chú ý là sự chênh lệch giữa giá dầu kỳ hạn (futures) và giá dầu vật chất (physical). Trong khi các thị trường giấy tờ cố gắng giữ giá WTI dưới 100 USD như một "chiến thắng tinh thần" cho ông Trump, thì những người mua thực tế tại châu Á đang phải trả các mức phí chênh lệch (premium) cực cao để tìm nguồn cung thay thế từ Mỹ và Nga. Điều này phản ánh một cú sốc cung thực sự mà các biện pháp xả kho dự trữ chiến lược của Mỹ khó có thể bù đắp được.

Phản ứng đa diện từ phía Iran và nỗ lực ngoại giao của các bên trung gian

Phản ứng của Iran trước tối hậu thư này là sự kết hợp giữa sự cứng rắn về mặt quân sự và sự linh hoạt một cách tuyệt vọng về mặt kinh tế. Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi khẳng định Iran sẽ bảo vệ chủ quyền bằng mọi giá và cảnh báo về một sự phản kháng "không khoan nhượng" (zero restraint) nếu các hạ tầng dân sự bị tấn công.

Chiến lược răn đe bất đối xứng của Tehran

Iran đã đáp trả các đợt không kích bằng các cuộc tấn công tên lửa vào Israel, nhắm vào các thị trấn Arad và Dimona – nơi đặt cơ sở hạt nhân của Israel. Cuộc tấn công vào ngày 21 tháng 3 đã khiến hơn 100 người bị thương tại Israel, chứng minh rằng bất chấp các đợt không kích hủy diệt, năng lực tên lửa của Iran vẫn chưa bị triệt tiêu hoàn toàn.

Đặc biệt, việc Iran cố gắng tấn công căn cứ quân sự Mỹ-Anh tại Diego Garcia ở Ấn Độ Dương – cách lãnh thổ Iran hơn 4.000 km – là một cú sốc về mặt kỹ thuật. Mặc dù các tên lửa bị đánh chặn hoặc thất bại, nhưng hành động này cho thấy Iran đã sở hữu (hoặc sửa đổi) các loại tên lửa có tầm bắn xa hơn nhiều so với mức 2.000 km mà họ tự công bố trước đây. Đây là một tín hiệu gửi đến Washington: Iran có thể vươn tới các mục tiêu chiến lược nằm ngoài khu vực Trung Đông.

Những kênh ngoại giao ngầm và vai trò của Vương quốc Anh

Một trong những chi tiết gây chấn động nhất được tiết lộ bởi tờ The Guardian là sự tham gia bí mật của Cố vấn An ninh Quốc gia Vương quốc Anh, Jonathan Powell, trong các cuộc đàm phán tại Geneva vào cuối tháng 2. Powell và các chuyên gia kỹ thuật Anh được cho là đã đánh giá các đề xuất của Iran là "đáng ngạc nhiên" và đủ tiến bộ để ngăn chặn một cuộc chiến tranh.

Theo các nguồn tin, phía Anh tin rằng một thỏa thuận đã ở rất gần, trong đó Iran đồng ý:

• Pha loãng 400kg uranium làm giàu 60% dưới sự giám sát của IAEA.

• Tạm dừng làm giàu trong nước từ 3 đến 5 năm (trong khi Mỹ yêu cầu 10 năm).

• Chấp nhận một thỏa thuận vĩnh viễn không có điều khoản hoàng hôn.

Tuy nhiên, chính quyền Trump, dưới sự ảnh hưởng của những nhân vật như Jared Kushner và Steve Witkoff (được các nhà ngoại giao vùng Vịnh mô tả là hành động như "tài sản của Israel"), đã quyết định rằng các nhượng bộ này là chưa đủ và lựa chọn giải pháp quân sự để phá hủy hạ tầng hạt nhân thay vì đàm phán. Sự bất đồng này đã gây ra một vết rạn nứt chưa từng có trong quan hệ đồng minh Mỹ - Anh, khi London coi các cuộc tấn công của Mỹ là "phi pháp và vội vàng".

Sự rạn nứt trong "Trục Kháng chiến" và tác động địa chính trị rộng lớn

Cuộc xung đột năm 2026 không chỉ giới hạn trong biên giới Mỹ - Iran mà còn làm thay đổi cấu trúc của các lực lượng ủy nhiệm. Mạng lưới "Trục Kháng chiến" (Axis of Resistance) của Iran đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng hiện sinh. Các đợt không kích của Israel vào Lebanon đã phá hủy hơn 70 kho vũ khí và bệ phóng của Hezbollah chỉ trong vòng 24 giờ vào đầu tháng 3. Tại Iraq, các nhóm dân quân như Kataib Hezbollah đã đe dọa tấn công khu vực Kurdistan nếu nơi này hỗ trợ Mỹ hoặc Israel, cho thấy sự hoảng loạn trong hàng ngũ các lực lượng đồng minh của Iran.

Trong khi đó, các quốc gia Ả Rập láng giềng như Saudi Arabia, UAE và Qatar đang ở trong tình thế tiến thoái lưỡng nan. Một mặt, họ muốn thấy năng lực quân sự của Iran bị suy yếu (đặc biệt là sau khi 80% hạ tầng dân sự của UAE bị tên lửa Iran nhắm tới). Mặt khác, họ lo sợ một cuộc đại chiến khu vực sẽ phá hủy các thành quả kinh tế và hạ tầng năng lượng của chính mình. Qatar, mặc dù bị Iran tấn công vào cơ sở LNG Ras Laffan để trả đũa việc Israel tấn công mỏ khí South Pars, vẫn tiếp tục đóng vai trò trung gian hòa giải tích cực, nỗ lực tìm kiếm một lối thoát ngoại giao để tránh thảm họa toàn diện.

Sự tham gia của các chuyên gia quân sự Ukraine tại UAE và Saudi Arabia để hỗ trợ đánh chặn máy bay không người lái Shahed của Iran là một chi tiết thú vị, cho thấy sự kết nối giữa các mặt trận chiến tranh tại Đông Âu và Trung Đông. Ngược lại, Nga dường như đang hưởng lợi từ cuộc chiến này khi giá dầu tăng cao giúp nền kinh tế của họ hồi sinh và Moscow có cơ hội mở rộng hợp tác tình báo, cung cấp hình ảnh vệ tinh cho Tehran để nhắm mục tiêu vào các lực lượng Mỹ.

Tác động kinh tế và chính sách thuế quan của Trump đối với các đối tác thương mại

Bên cạnh áp lực quân sự, ông Trump còn sử dụng vũ khí kinh tế sở trường là thuế quan để cô lập Iran hoàn toàn. Ngày 12 tháng 1 năm 2026, ông đã công bố mức thuế 25% "ngay lập tức" đối với bất kỳ quốc gia nào tiếp tục kinh doanh với Iran.

Quyết định này đã gây ra những làn sóng chấn động toàn cầu:

• Đối với Trung Quốc: Đây là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất vì là người mua dầu chính của Iran. Thuế quan này đe dọa phá vỡ thỏa thuận đình chiến thương mại mỏng manh giữa Mỹ và Trung Quốc vừa đạt được vài tháng trước đó.

• Đối với Ấn Độ: New Delhi rơi vào tình thế khó khăn khi thương mại song phương với Iran vẫn đạt hơn 1,3 tỷ USD, chủ yếu là nông sản và dược phẩm. Thuế quan 25% lên tất cả hàng hóa Ấn Độ xuất khẩu sang Mỹ sẽ là một đòn giáng mạnh vào nền kinh tế nước này.

• Đối với các đồng minh NATO như Thổ Nhĩ Kỳ: Thổ Nhĩ Kỳ có lịch sử lâu đời chống lại các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ đối với Iran. Động thái của ông Trump tạo ra căng thẳng mới trong nội bộ NATO về việc thực thi lệnh trừng phạt.

Sự kết hợp giữa thuế quan và phong tỏa eo biển đã tạo ra một "bức tường kinh tế" bao quanh Iran, đồng thời gây áp lực lên các quốc gia thứ ba phải chọn bên giữa Washington và Tehran.

Những kịch bản và triển vọng cho tương lai cuộc xung đột

Khi thời hạn 48 giờ của tối hậu thư trôi qua vào cuối tháng 3/2026, thế giới đứng trước ba kịch bản chính được các chuyên gia từ Trung tâm Jack Keane và BloombergNEF đưa ra:

Kịch bản A: Tehran nhượng bộ từng phần (Xác suất trung bình)

Iran có thể đồng ý ngồi vào bàn đàm phán dựa trên "các nguyên tắc chỉ đạo" đã thống nhất tại Geneva, chấp nhận một lệnh tạm dừng làm giàu uranium và mở cửa lại eo biển Hormuz để đổi lấy một lệnh ngừng bắn tạm thời và giảm áp lực lên các nhà máy điện. Đây sẽ được coi là một chiến thắng về mặt chiến thuật cho cả hai bên: ông Trump đạt được yêu cầu mở cửa eo biển, còn Tehran bảo toàn được sự tồn tại của chế độ.

Kịch bản B: Leo thang quân sự quy mô lớn (Xác suất cao)

Nếu tối hậu thư 48 giờ hết hạn mà không có động thái mở cửa eo biển, Mỹ có thể thực hiện các cuộc tấn công "selective surgical strikes" (không kích chọn lọc) vào các nhà máy điện và hạ tầng dầu khí còn lại của Iran. Điều này sẽ dẫn đến những cuộc trả đũa dữ dội hơn từ Iran vào các căn cứ Mỹ ở Kuwait, UAE và các nhà máy lọc dầu tại Saudi Arabia, kéo khu vực vào một cuộc chiến tranh tiêu hao kéo dài.

Kịch bản C: Sự sụp đổ của chế độ (Xác suất thấp nhưng tiềm tàng)

Sự kết hợp giữa thất bại quân sự, thảm họa kinh tế và các cuộc biểu tình nội bộ (đang dâng cao sau cái chết của lãnh đạo tối cao và tình trạng thiếu điện, thực phẩm) có thể dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền Cộng hòa Hồi giáo. Một số quan chức Mỹ tin rằng đây là mục tiêu thực sự của Trump khi đưa ra những yêu cầu maximalist mà họ biết chắc Iran không thể chấp nhận ngay lập tức.

Kết luận: Di sản của một tối hậu thư lịch sử

Tối hậu thư tháng 3 năm 2026 của Tổng thống Donald Trump đối với Iran sẽ được ghi nhớ như một trong những nỗ lực tái định hình trật tự thế giới quyết liệt nhất bằng sự kết hợp giữa sức mạnh quân sự áp đảo và ngoại giao cưỡng chế. Việc đưa ra 6 điều kiện khắt khe cùng với thời hạn 48 giờ cho eo biển Hormuz không chỉ nhắm vào Iran mà còn là một thông điệp gửi tới toàn thế giới về sự trở lại của học thuyết "Nước Mỹ trên hết" theo cách cứng rắn nhất.

Dù kết quả của tối hậu thư này là một thỏa thuận vĩnh viễn hay một cuộc chiến tranh toàn diện, những tác động của nó đến thị trường năng lượng, an ninh Trung Đông và các liên minh quốc tế sẽ còn kéo dài trong nhiều thập kỷ tới. Thế giới đang nín thở theo dõi từng giờ trôi qua của thời hạn cuối cùng, khi sự cân bằng giữa hòa bình và tro tàn chưa bao giờ trở nên mong manh đến thế. Các quốc gia Ả Rập và các cường quốc thế giới đang nỗ lực hết sức trong những giờ phút cuối cùng để đưa hai bên vào bàn đàm phán, nhưng với một "người giao kèo" (dealmaker) như Donald Trump, dường như chỉ có một kết quả hoàn hảo theo ý ông mới có thể ngăn chặn những đợt tấn công tiếp theo.

Nguồn trích dẫn

1. Trump sets six pillars for potential Iran deal - Shafaq News, https://www.shafaq.com/en/World/Trump-sets-six-pillars-for-potential-Iran-deal 2. Gustavo de Arístegui: Geopolitical Analysis 20 February - Atalayar, https://www.atalayar.com/en/articulo/gustavo-aristegui/gustavo-aristegui-geopolitical-analysis-20-february/20260220144353223551.html 3. US-Iran Talks 2.0: Diplomacy or Déjà Vu? - The National Interest, https://nationalinterest.org/blog/middle-east-watch/us-iran-talks-2-0-diplomacy-or-deja-vu 4. Iran's nuclear chief to IAEA: If sites have been destroyed, what are you looking for?, https://www.iranintl.com/en/202601284216 5. Prelude to the 2026 Iran war - Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Prelude_to_the_2026_Iran_war 6. Iran Update Evening Special Report, March 2, 2026 | ISW, https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-2-2026/ 7. Russia in Review, March 13–20, 2026, https://www.russiamatters.org/news/russia-review/russia-review-march-13-20-2026 8. Live Updates: Iran warns of "irreversible damage" to region after ..., https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-israel-gas-and-oil-prices-trump-netanyahu-strait-hormuz/ 9. Trump tells Iran it has 48 hours to open Hormuz or US will 'obliterate' its power plants, https://www.theguardian.com/world/2026/mar/22/iran-donald-trump-48-hours-open-hormuz-strait 10. Iran Update, February 26, 2026 | ISW, https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-february-26-2026/ 11. Trump Administration Explores Diplomacy with Iran as War Enters Fourth Week, https://www.kurdistan24.net/en/story/902250/trump-administration-explores-diplomacy-with-iran-as-war-enters-fourth-week 12. UK security adviser attended US-Iran talks and judged deal was within reach, https://www.theguardian.com/world/2026/mar/17/uk-security-adviser-attended-us-iran-talks-and-judged-deal-was-within-reach 13. Iran's Natanz nuclear facility hit by US-Israel strikes: Why the site is ..., https://www.hindustantimes.com/world-news/natanz-nuclear-facility-iran-attacked-in-fresh-us-israel-strikes-no-radioactive-leaks-so-far-101774084733106.html 14. Iran Update Morning Special Report, March 2, 2026 | ISW, https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-morning-special-report-march-2-2026/ 15. Natanz attack: How nuclear sites could pose radiation risks if damaged, https://indianexpress.com/article/explained/explained-sci-tech/natanz-nuclear-site-attack-us-israel-iran-explained-10594296/ 16. Twelve-Day War - Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Twelve-Day_War 17. Iran Update Special Report, March 14, 2026 | ISW, https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-14-2026/ 18. Middle East crisis live: Iranian official claims strait of Hormuz open to all but ships of 'enemy' countries, https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/22/middle-east-crisis-live-iran-war-trump-ultimatum-major-attack-strait-of-hormuz-open-israel-hit-tehran-retaliation 19. Trump threatens to attack Iran's power plants if Strait of Hormuz not opened within 48 hours, https://www.aa.com.tr/en/americas/trump-threatens-to-attack-irans-power-plants-if-strait-of-hormuz-not-opened-within-48-hours/3874384 20. Iran threatens to target US, Israeli infrastructure if attacked amid ..., https://www.muslimnetwork.tv/iran-threatens-to-target-us-israeli-infrastructure-if-attacked-amid-trumps-power-plant-ultimatum/ 21. Iran warns Trump after he issues two-day ultimatum to open Hormuz, https://www.japantimes.co.jp/news/2026/03/22/world/politics/trump-threat-hormuz-blockade/ 22. Oil and gas prices jump after Iran and Israel attack gasfields | Oil ..., https://www.theguardian.com/business/2026/mar/19/oil-prices-gas-prices-rise-iran-israel-donald-trump 23. Oil prices: Hormuz supply shock widens gap between future and physical fuel, https://timesofindia.indiatimes.com/business/international-business/oil-prices-hormuz-supply-shock-widens-gap-between-future-and-physical-fuel/articleshow/129727281.cms 24. Iran War: Trump is using the wrong oil price when declaring victory, https://m.economictimes.com/news/international/global-trends/iran-war-trump-is-using-the-wrong-oil-price-when-declaring-victory/articleshow/129695852.cms 25. US‑Iran tensions escalate as Trump issues ultimatum over Hormuz, https://news.cgtn.com/news/2026-03-22/US-Iran-tensions-escalate-as-Trump-issues-ultimatum-over-Hormuz-1LISgUrylcA/p.html 26. Iran Update Special Report, March 21, 2026 | ISW, https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-special-report-march-21-2026/ 27. UK adviser judged Iran nuclear deal was within reach just before war began — report, https://www.trtworld.com/article/35c2cb3e672c 28. Why are Middle Eastern governments lobbying against a US attack on Iran?, https://www.chathamhouse.org/2026/02/why-are-middle-eastern-governments-lobbying-against-us-attack-iran 29. Fertilisers, food security and foreign policy - Seatrade Maritime News, https://www.seatrade-maritime.com/security/fertilisers-food-security-and-foreign-policy 30. Oil Can Hit $91 a Barrel in Late 2026 on Iran Disruption | BloombergNEF, https://about.bnef.com/insights/commodities/oil-can-hit-91-a-barrel-in-late-2026-on-iran-disruption/ 31. Trump's 25% Tariff Threat on Iran: Implications for US-China Trade Truce | Business, https://timesofindia.indiatimes.com/business/international-business/25-tariff-threat-trumps-iran-move-rattles-beijing-will-it-upend-us-china-truce/articleshow/126501235.cms 32. Futures Fall and Oil Surges as Iran Strikes Enter Third Day | Bloomberg Brief 3/2/2026, https://www.youtube.com/watch?v=pFxDmw3CvDo