Báo cáo chiến lược về phát triển hạ tầng và năng lực làm chủ công nghệ vũ trụ Việt Nam: Phân tích sự kiện khánh thành Trung tâm Vũ trụ Hòa Lạc và tầm nhìn kỷ nguyên không gian 2030

Sự kiện khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc vào ngày 13 tháng 3 năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt quyết định trong tiến trình hiện đại hóa nền khoa học và công nghệ quốc gia. Đây không chỉ là một dự án hạ tầng đơn thuần mà còn là hạt nhân của chiến lược khẳng định chủ quyền không gian và thúc đẩy kinh tế số của Việt Nam trong thế kỷ 21. Với sự hiện diện của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các đối tác cấp cao từ Nhật Bản, sự kiện này đã xác lập vị thế của Việt Nam như một quốc gia đang vươn lên mạnh mẽ trong lĩnh vực công nghệ cao tại khu vực Đông Nam Á. Dự án được triển khai với quy mô đầu tư hơn 7.000 tỷ đồng trên diện tích 9 ha, tập trung vào ba trụ cột cốt lõi: xây dựng hạ tầng kỹ thuật hiện đại, chế tạo vệ tinh quan sát Trái đất và đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao.

Bối cảnh lịch sử và quá trình hình thành tổ hợp không gian Hòa Lạc

Để hiểu rõ tầm quan trọng của sự kiện khánh thành ngày 13/3/2026, cần nhìn nhận lại hành trình gần hai thập kỷ chuẩn bị của ngành vũ trụ Việt Nam. Ý tưởng xây dựng một trung tâm vũ trụ tầm cỡ quốc gia đã được nhen nhóm từ năm 2007, sau chuyến thăm lịch sử của đoàn công tác Việt Nam tới Trung tâm Vũ trụ Tsukuba của Nhật Bản. Quá trình này đã trải qua nhiều giai đoạn quan trọng từ phê duyệt chủ trương đầu tư vào năm 2009 đến quyết định thành lập Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam vào năm 2011.

Dự án Trung tâm Vũ trụ Việt Nam là dự án khoa học công nghệ lớn nhất từ trước đến nay được thực hiện bằng nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản và vốn đối ứng của Việt Nam. Việc lựa chọn Nhật Bản làm đối tác chiến lược dựa trên nền tảng quan hệ hợp tác lâu dài giữa Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) và Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA), bắt đầu bằng các thỏa thuận khung từ năm 2006. Những nỗ lực bền bỉ trong suốt 15 năm qua đã chuyển hóa từ các bản ghi nhớ thành một tổ hợp hạ tầng hiện đại, có khả năng thực hiện quy trình khép kín từ nghiên cứu, thiết kế, tích hợp đến vận hành và khai thác dữ liệu vệ tinh.

Phân tích cấu trúc hạ tầng kỹ thuật và năng lực vận hành tại Hòa Lạc

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Hòa Lạc được thiết kế như một hệ sinh thái không gian hoàn chỉnh, không chỉ phục vụ nghiên cứu mà còn là trung tâm điều khiển và ứng dụng dữ liệu quốc gia. Tổ hợp này bao gồm các phân khu chức năng chuyên biệt, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe nhất của ngành công nghiệp vũ trụ thế giới.

Trung tâm Điều hành và Hệ thống mặt đất

Nằm ở vị trí trọng yếu của tổ hợp là Trung tâm Điều hành, nơi quản lý toàn bộ các hoạt động kỹ thuật và hành chính của VNSC. Hệ thống mặt đất là một cấu phần đặc biệt quan trọng với anten đường kính 9,3 mét, cho phép thu nhận tín hiệu từ vệ tinh với độ chính xác cực cao. Khả năng của hệ thống này không chỉ dừng lại ở việc điều khiển các vệ tinh do Việt Nam sở hữu mà còn có tiềm năng tham gia vào mạng lưới trạm mặt đất khu vực để hỗ trợ các sứ mệnh không gian quốc tế. Việc sở hữu trạm thu phát tín hiệu băng S và X tại Hòa Lạc đảm bảo tính tự chủ hoàn toàn trong việc liên lạc với các vệ tinh quan sát Trái đất mà không cần phụ thuộc vào hạ tầng thuê ngoài.

Năng lực Nghiên cứu, Phát triển và Thử nghiệm vệ tinh

Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển vệ tinh cùng với các phòng sạch đạt tiêu chuẩn quốc tế là nơi diễn ra các công đoạn tích hợp và thử nghiệm cuối cùng cho các dòng vệ tinh nhỏ. Tại đây, Việt Nam đã trang bị các hệ thống giả lập môi trường vũ trụ, bao gồm buồng nhiệt chân không và các thiết bị thử nghiệm rung sóc, nhằm đảm bảo các thiết bị có thể tồn tại và hoạt động ổn định trong điều kiện khắc nghiệt ngoài không gian. Sự hiện diện của các phòng chuyên môn như Phòng Nghiên cứu chế tạo thiết bị và hệ tự hành thông minh hay Phòng Công nghệ viễn thám, GIS và GPS cho thấy một sự đầu tư toàn diện vào chuỗi giá trị của công nghệ không gian.

Hạ tầng ứng dụng dữ liệu và phục vụ cộng đồng

Trung tâm Khai thác và Ứng dụng dữ liệu vệ tinh đóng vai trò cầu nối giữa công nghệ vũ trụ và các hoạt động kinh tế - xã hội. Đây là nơi lưu trữ và xử lý các kho dữ liệu viễn thám khổng lồ để cung cấp cho các bộ, ngành và địa phương phục vụ quản lý tài nguyên, môi trường và dự báo thiên tai. Bên cạnh đó, các công trình như Bảo tàng Vũ trụ, Trung tâm đa phương tiện và Đài Thiên văn Hòa Lạc được xây dựng nhằm mục đích giáo dục khoa học, giúp công chúng tiếp cận gần hơn với những kiến thức về thiên văn và công nghệ không gian. Đài Thiên văn Nha Trang, một phần của dự án, đã đi vào hoạt động ổn định, tạo thành mạng lưới quan sát thiên văn trải dài từ Bắc vào Nam.

Chiến lược phát triển vệ tinh: Từ các dòng vệ tinh nhỏ đến LOTUSat-1

Lộ trình làm chủ công nghệ vệ tinh của Việt Nam được thực hiện theo phương thức "vừa làm vừa học", từ các dự án nhỏ có tính thực nghiệm đến các hệ thống vệ tinh radar phức tạp có giá trị ứng dụng cao. Đây là một chiến lược thực tiễn nhằm giảm thiểu rủi ro và tích lũy kinh nghiệm cho đội ngũ kỹ sư.

Các cột mốc từ vệ tinh Dragon "Made in Vietnam"

Thành tựu của Trung tâm Vũ trụ Việt Nam được ghi dấu bởi ba dòng vệ tinh thuộc dự án đào tạo và nghiên cứu: PicoDragon, MicroDragon và NanoDragon. PicoDragon (1kg) là bước chân đầu tiên, khẳng định khả năng thiết kế hệ thống cơ bản và thu phát tín hiệu thành công vào năm 2013. Tiếp nối thành công đó, vệ tinh MicroDragon (50kg) được phóng vào đầu năm 2019, mang theo nhiệm vụ quan sát vùng biển ven bờ để đánh giá chất lượng nước và phục vụ nuôi trồng thủy sản.

Vệ tinh NanoDragon (nặng khoảng 4kg) là một sản phẩm đặc biệt khi được nghiên cứu, thiết kế và chế tạo 100% tại Việt Nam bởi các nhà khoa học của VNSC. Vệ tinh này sử dụng công nghệ tiên tiến để nhận dạng tự động tàu thuyền (AIS) và kiểm tra chất lượng hệ thống điều khiển tư thế. Mặc dù quá trình vận hành NanoDragon trên quỹ đạo sau khi phóng vào tháng 11/2021 gặp nhiều thách thức trong việc thu nhận tín hiệu ổn định, nhưng đây là bài học quý giá về quy trình chế tạo nội địa và xác định vật thể trong không gian.

Vệ tinh LOTUSat-1 và bước đột phá công nghệ Radar (SAR)

LOTUSat-1 là vệ tinh quan sát Trái đất đầu tiên của Việt Nam sử dụng công nghệ cảm biến Radar khẩu độ tổng hợp (SAR). Khác với các vệ tinh quang học thông thường, công nghệ SAR cho phép vệ tinh "nhìn xuyên" qua mây, sương mù và hoạt động hiệu quả cả trong đêm tối. Đây là năng lực cực kỳ quan trọng đối với một quốc gia có khí hậu nhiệt đới nhiều mây như Việt Nam, giúp việc giám sát tài nguyên và thiên tai không bị gián đoạn bởi điều kiện thời tiết.

Vệ tinh LOTUSat-1 có khối lượng xấp xỉ 570 kg và khả năng phát hiện các vật thể trên mặt đất có kích thước từ 1 mét trở lên. Dự kiến vệ tinh sẽ hoạt động trên quỹ đạo đồng bộ Mặt trời ở độ cao khoảng 500 km trong thời gian hơn 5 năm. Tại thời điểm khánh thành trung tâm năm 2026, các kỹ sư Việt Nam đã hoàn tất việc tiếp nhận chuyển giao công nghệ điều khiển và sẵn sàng cho việc phóng vệ tinh vào cuối năm 2027 sau các sự cố khách quan về tên lửa đẩy từ phía đối tác Nhật Bản.

| Thông số kỹ thuật | Chi tiết vệ tinh LOTUSat-1 | | :--- | :--- | | Loại cảm biến | Radar khẩu độ tổng hợp (SAR) | | Khối lượng | ~570 kg | | Độ phân giải | 1 m (cho phép nhận diện chi tiết công trình, tàu thuyền) | | Quỹ đạo | Đồng bộ Mặt trời (SSO), độ cao 500 km | | Tuổi thọ thiết kế | > 5 năm | | Tình trạng 2026 | Đã chế tạo xong, đang chờ lịch phóng mới vào cuối năm 2027. |

Sự cố nổ tên lửa đẩy Epsilon-S trong quá trình thử nghiệm của Nhật Bản vào tháng 11/2024 đã buộc dự án phải lùi lịch phóng từ đầu năm 2025 sang cuối năm 2027. Tuy nhiên, khoảng thời gian này đã được VNSC tận dụng để tối ưu hóa hệ thống phần mềm mặt đất và đào tạo chuyên sâu thêm đội ngũ vận hành tại Hòa Lạc, đảm bảo khi LOTUSat-1 lên quỹ đạo, việc khai thác dữ liệu sẽ đạt hiệu quả tối đa ngay từ ngày đầu tiên.

Nguồn nhân lực: Đội ngũ thạc sĩ vũ trụ và năng lực tự chủ

Trọng tâm của dự án Trung tâm Vũ trụ Việt Nam không chỉ nằm ở cơ sở vật chất mà còn ở việc xây dựng một thế hệ chuyên gia không gian mới. Thông qua dự án, Việt Nam đã cử 36 cán bộ sang Nhật Bản đào tạo thạc sĩ về công nghệ vệ tinh. Đây là đội ngũ nòng cốt đã trực tiếp tham gia thiết kế và chế tạo vệ tinh MicroDragon dưới sự hướng dẫn của các giáo sư hàng đầu Nhật Bản.

Đội ngũ này sau khi về nước đã được bố trí làm việc tại các phòng thí nghiệm hiện đại của VNSC tại Hòa Lạc và số 18 Hoàng Quốc Việt. Họ không chỉ đảm nhận việc vận hành các hệ thống hiện có mà còn đang thực hiện nghiên cứu cho các dự án tương lai như vệ tinh LOTUSat-2 và đề án chùm vệ tinh nhỏ của Việt Nam. Việc chuyển giao tri thức từ Nhật Bản sang Việt Nam được thực hiện một cách có hệ thống, giúp các kỹ sư Việt Nam dần làm chủ các công nghệ lõi trong thiết kế bus vệ tinh và tích hợp tải trọng nhiệm vụ.

Thủ tướng Phạm Minh Chính trong phát biểu tại lễ khánh thành đã đánh giá cao sự đóng góp của đội ngũ trí thức trẻ và nhấn mạnh tinh thần "3 có" trong huy động tài năng: có sự đóng góp của Nhà nước, doanh nghiệp và các nhà khoa học trong và ngoài nước. Đây chính là nền tảng để Việt Nam tiến tới mục tiêu tự thiết kế và chế tạo hoàn toàn các vệ tinh nhỏ sau năm 2030.

Hợp tác quốc tế và vị thế của Việt Nam trong kỷ nguyên kinh tế không gian

Sự phát triển của ngành vũ trụ Việt Nam gắn liền với mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Nhật Bản. Không chỉ hỗ trợ về tài chính qua nguồn vốn ODA, các tổ chức như JAXA đã hỗ trợ Việt Nam tham gia sâu vào các hoạt động trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) thông qua mô-đun Kibo.

Các thí nghiệm vi trọng lực và khoa học sự sống

Việt Nam đã bắt đầu tiếp cận các nghiên cứu tiên tiến về tăng trưởng tinh thể protein chất lượng cao trong môi trường vi trọng lực (JAXA PCG). Môi trường không gian loại bỏ hiện tượng đối lưu và lắng cặn, giúp các tinh thể protein hình thành một cách hoàn hảo, từ đó giúp các nhà khoa học giải mã cấu trúc 3D chính xác của các enzyme liên quan đến các căn bệnh nan y như loạn dưỡng cơ Duchenne hay sốt rét. Việc tham gia các chương trình như Kibo-ABC hay "Hạt giống du hành vũ trụ" (AHiS) không chỉ mang lại giá trị nghiên cứu mà còn khơi gợi niềm đam mê khoa học cho học sinh, sinh viên Việt Nam qua các cuộc thi lập trình Robot Kibo (Kibo-RPC).

So sánh năng lực không gian trong khu vực

Trong bối cảnh khu vực Đông Nam Á, Việt Nam đang vươn lên trở thành một nhân tố quan trọng. Theo các báo cáo đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2025, Việt Nam đứng thứ 3 trong ASEAN, xếp trên Indonesia và Thái Lan về chỉ số xuất khẩu công nghệ và môi trường kinh doanh thuận lợi. Việc khánh thành Trung tâm Vũ trụ Hòa Lạc giúp Việt Nam sở hữu hạ tầng không gian đồng bộ bậc nhất khu vực, tạo lợi thế cạnh tranh trong việc thu hút đầu tư vào lĩnh vực bán dẫn và công nghệ cao.

## Định hướng chiến lược và tầm nhìn đến năm 2030

Chiến lược phát triển và ứng dụng khoa học công nghệ vũ trụ đến năm 2030 của Chính phủ (Quyết định 169/QĐ-TTg) đã xác định rõ lộ trình đưa ngành vũ trụ trở thành một trụ cột của kinh tế quốc gia. Tầm nhìn sau năm 2030 là xây dựng năng lực tự chủ hoàn toàn về công nghệ vệ tinh và ứng dụng dữ liệu không gian để giải quyết các thách thức toàn cầu.

Hoàn thiện khung khổ pháp lý và Luật Vũ trụ

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh là chuẩn bị cơ sở khoa học để xây dựng Luật Vũ trụ của Việt Nam. Điều này sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc cho các hoạt động nghiên cứu, phóng vệ tinh và đặc biệt là khuyến khích khối tư nhân tham gia vào thị trường dịch vụ không gian. Việc hình thành hệ sinh thái công nghiệp vũ trụ với sự tham gia của các tập đoàn công nghệ lớn như Viettel, FPT hay VNPT sẽ giúp đẩy nhanh quá trình thương mại hóa dữ liệu vệ tinh.

Ứng dụng công nghệ không gian phục vụ phát triển bền vững

Dữ liệu từ Trung tâm Vũ trụ Việt Nam sẽ được phổ cập hóa để phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế xanh và chuyển đổi số. Các ứng dụng cụ thể bao gồm:

• Nông nghiệp thông minh: Sử dụng ảnh vệ tinh để theo dõi sức khỏe cây trồng, dự báo năng suất và quản lý tưới tiêu hiệu quả.

• Giám sát môi trường và biến đổi khí hậu: Theo dõi hiện tượng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long, giám sát cháy rừng và biến động mực nước biển.

• An ninh quốc phòng: Đảm bảo khả năng giám sát chủ quyền biên giới, biển đảo 24/7, cung cấp thông tin hình ảnh kịp thời cho các nhiệm vụ quốc phòng quan trọng.

• Quy hoạch đô thị: Cung cấp các bản đồ viễn thám độ phân giải cao để hỗ trợ công tác quy hoạch hạ tầng và giám sát trật tự xây dựng.

Phân tích sâu về sự kiện khánh thành ngày 13/3/2026: Ý nghĩa và Tầm vóc

Lễ khánh thành diễn ra trong không khí phấn khởi của Diễn đàn tầm nhìn vũ trụ Việt Nam - Nhật Bản 2026. Sự kiện này gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về phương châm hành động của Việt Nam: "Khám phá không gian - Làm chủ công nghệ - Hợp tác bền chặt - Phát triển bền vững - Vũ trụ hòa bình".

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã khẳng định công nghệ vũ trụ là "linh vực chiến lược cần ưu tiên đầu tư". Việc hoàn thành hạ tầng tại Hòa Lạc không chỉ là kết thúc một giai đoạn xây dựng mà là khởi đầu cho một giai đoạn mới: giai đoạn vận hành và tạo ra giá trị thực tế cho nền kinh tế. Sự hiện diện của Đại sứ Nhật Bản Ito Naoki tại buổi lễ cũng tái khẳng định cam kết của Chính phủ Nhật Bản trong việc đồng hành cùng Việt Nam tiến tới tự chủ về công nghệ vệ tinh.

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Hòa Lạc giờ đây đã sẵn sàng trở thành một "đầu tàu" dẫn dắt các hoạt động khoa học công nghệ của cả nước. Với đầy đủ các phân khu từ Trung tâm điều hành, Trung tâm R&D, hệ thống anten đến Bảo tàng vũ trụ, đây sẽ là nơi quy tụ những bộ óc sáng tạo nhất, nơi những giấc mơ không gian của người Việt được hiện thực hóa.

Kết luận và Khuyến nghị

Việc khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Hòa Lạc ngày 13/3/2026 là một thành tựu vĩ đại, đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc của ngành công nghệ cao nước nhà. Từ một ý tưởng sơ khai cách đây gần hai thập kỷ, Việt Nam đã xây dựng được một hạ tầng không gian đồng bộ, hiện đại và đào tạo được đội ngũ chuyên gia tâm huyết. Tuy nhiên, để thực sự biến công nghệ vũ trụ thành động lực tăng trưởng, cần lưu ý các vấn đề sau:

1. Duy trì đà hợp tác quốc tế: Tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Nhật Bản và các đối tác quốc tế để đảm bảo vệ tinh LOTUSat-1 được phóng lên quỹ đạo an toàn vào cuối năm 2027 và khai thác hiệu quả dữ liệu SAR.

2. Đẩy mạnh xã hội hóa: Cần có cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào các trạm mặt đất, dịch vụ xử lý ảnh và các ứng dụng viễn thám để hình thành thị trường dịch vụ dữ liệu vệ tinh sôi động.

3. Tối ưu hóa nguồn nhân lực: Xây dựng môi trường làm việc hấp dẫn tại Hòa Lạc để thu hút không chỉ 36 thạc sĩ đã qua đào tạo mà còn cả các chuyên gia gốc Việt từ các cơ quan không gian hàng đầu thế giới về cống hiến.

4. Hoàn thiện thể chế: Sớm ban hành Luật Vũ trụ để tạo nền móng pháp lý vững chắc, giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các điều ước quốc tế về sử dụng không gian vì mục đích hòa bình.

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Hòa Lạc không chỉ là một biểu tượng của sự hiện đại, mà còn là trái tim của khát vọng vươn tầm, khẳng định trí tuệ Việt Nam trên bản đồ không gian thế giới. Đây chính là bệ phóng để Việt Nam thực hiện thành công cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, hướng tới sự phát triển thịnh vượng và bền vững trong tương lai.

Nguồn trích dẫn

1. Khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, https://www.nguoiduatin.vn/khanh-thanh-trung-tam-vu-tru-viet-nam-204260313151642943.htm 2. Khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam - Báo VnExpress, https://vnexpress.net/khanh-thanh-trung-tam-vu-tru-viet-nam-5050064.html 3. Thủ tướng Phạm Minh Chính: Phát triển khoa học công nghệ không gian vũ trụ trên tinh thần "3 đẩy mạnh" và "3 cùng", https://chinhsachcuocsong.vnanet.vn/thu-tuong-pham-minh-chinh-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-khong-gian-vu-tru-tren-tinh-than-3-day-manh-va-3-cung/82585.html 4. Bên trong Trung tâm Vũ trụ Việt Nam vừa khánh thành tại Hòa Lạc, https://baochinhphu.vn/ben-trong-trung-tam-vu-tru-viet-nam-vua-khanh-thanh-tai-hoa-lac-102260313153956761.htm 5. TRUNG TÂM VŨ TRỤ VIỆT NAM – VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ ..., https://vnsc.org.vn/vi/tin-tuc-su-kien/trung-tam-vu-tru-viet-nam-vien-han-lam-khoa-hoc-va-cong-nghe-viet-nam-tiep-doan-bo-ngoai-giao-nhat-ban/ 6. Hội thảo Hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong phát triển toàn diện Khoa học và Công nghệ Vũ trụ - CỤC VIỄN THÁM QUỐC GIA, https://nrsd.mae.gov.vn/Pages/chi-tiet-tin-tuc.aspx?ItemID=2291 7. Trung tâm Vũ trụ Việt Nam - Cổng TTĐT Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, https://vast.gov.vn/vien-nghien-cuu1?p_p_id=ECOITQLNhanSu_WAR_ECOITQLNhanSuportlet_INSTANCE_9mNZtOaTwkfp&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_count=1&_ECOITQLNhanSu_WAR_ECOITQLNhanSuportlet_INSTANCE_9mNZtOaTwkfp_mvcPath=%2Fhtml%2Fshow%2FviewDetailSiteMap.jsp&_ECOITQLNhanSu_WAR_ECOITQLNhanSuportlet_INSTANCE_9mNZtOaTwkfp_language=vi_VN&_ECOITQLNhanSu_WAR_ECOITQLNhanSuportlet_INSTANCE_9mNZtOaTwkfp_phongBanId=43 8. Vệ tinh NanoDragon của Việt Nam sẵn sàng cho những thử nghiệm cuối cùng trước khi phóng - Cổng TTĐT Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, https://vast.gov.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/ve-tinh-nanodragon-cua-viet-nam-san-sang-cho-nhung-thu-nghiem-cuoi-cung-truoc-khi-phong-13845-2.html 9. Việt Nam chính thức khánh thành Trung tâm Vũ trụ đầu tiên: Tổng vốn đầu tư hơn 7.000 tỷ, cách trung tâm Hà Nội chỉ 40km, https://nguoiquansat.vn/viet-nam-chinh-thuc-khanh-thanh-trung-tam-vu-tru-dau-tien-tong-von-dau-tu-hon-7-000-ty-cach-trung-tam-ha-noi-chi-40km-279076.html 10. Chưa thu được tín hiệu từ vệ tinh NanoDragon sau 22 ngày trên quỹ đạo - Báo Dân trí, https://dantri.com.vn/khoa-hoc/chua-thu-duoc-tin-hieu-tu-ve-tinh-nanodragon-sau-22-ngay-tren-quy-dao-20211202055058268.htm 11. Phóng thành công vệ tinh NanoDragon "made in Vietnam", https://capnuoclaocai.vn/khoa-hoc-va-doi-song/phong-thanh-cong-ve-tinh-nanodragon-made-in-vietnam-314404 12. Vệ tinh NanoDragon và giấc mơ không gian của người Việt - Vietnam+ (VietnamPlus), https://www.vietnamplus.vn/ve-tinh-nanodragon-va-giac-mo-khong-gian-cua-nguoi-viet-post743912.vnp 13. Phóng thành công tên lửa mang vệ tinh NanoDragon của Việt Nam vào vũ trụ - Tuổi Trẻ, https://tuoitre.vn/phong-thanh-cong-ten-lua-mang-ve-tinh-nanodragon-cua-viet-nam-vao-vu-tru-20211109081326258.htm 14. Cập nhật thông tin về vệ tinh NanoDragon "Made in Vietnam" - Cổng TTĐT Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, https://vast.gov.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/cap-nhat-thong-tin-ve-ve-tinh-nanodragon-made-in-vietnam--25821-403.html 15. Việt Nam dự kiến phóng vệ tinh LOTUSat-1 vào đầu năm 2025, https://nrsd.mae.gov.vn/Pages/chi-tiet-tin-tuc.aspx?ItemID=2456 16. Vệ tinh LOTUSat-1 của Việt Nam sẵn sàng lên quỹ đạo - Báo VnExpress, https://vnexpress.net/ve-tinh-lotusat-1-cua-viet-nam-san-sang-len-quy-dao-4857034.html 17. Vệ tinh quan sát trái đất đầu tiên của Việt Nam đã sẵn sàng phóng lên quỹ đạo - vov.gov.vn, https://vov.gov.vn/ve-tinh-quan-sat-trai-dat-dau-tien-cua-viet-nam-da-san-sang-phong-len-quy-dao-mobiledtnew-1060235 18. Thủ tướng: Công nghệ vũ trụ là lĩnh vực chiến lược cần ưu tiên đầu tư, từng bước làm chủ, https://thanhtra.com.vn/doi-noi-52FA82FBF/thu-tuong-cong-nghe-vu-tru-la-linh-vuc-chien-luoc-can-uu-tien-dau-tu-tung-buoc-lam-chu-43c40f81a.html 19. Vệ tinh LOTUSat-1 của Việt Nam sẵn sàng lên quỹ đạo - Truyền hình Thanh Hoá, https://truyenhinhthanhhoa.vn/ve-tinh-lotusat-1-cua-viet-nam-san-sang-len-quy-dao-180250311092200062.htm 20. Vệ tinh LOTUSat-1 của Việt Nam sẵn sàng phóng lên quỹ đạo - Nhandan.vn, https://nhandan.vn/ve-tinh-lotusat-1-cua-viet-nam-san-sang-phong-len-quy-dao-post863252.html 21. Thủ tướng: Phối hợp chặt chẽ để phóng vệ tinh LOTUSat-1 vào cuối năm 2027, https://tuoitre.vn/thu-tuong-phoi-hop-chat-che-de-phong-ve-tinh-lotusat-1-vao-cuoi-nam-2027-20260313153341236.htm 22. Năm 2022, sẽ phát triển vệ tinh LOTUSat-2 "Made in Vietnam" | VIETTIMES, https://viettimes.vn/nam-2022-se-phat-trien-ve-tinh-lotusat-2-made-in-vietnam-post50657.html 23. Thủ tướng Phạm Minh Chính: "Khám phá không gian - Làm chủ công nghệ - Hợp tác bền chặt - Phát triển bền vững - Vũ trụ hòa bình"*, https://baochinhphu.vn/thu-tuong-pham-minh-chinh-kham-pha-khong-gian-lam-chu-cong-nghe-hop-tac-ben-chat-phat-trien-ben-vung-vu-tru-hoa-binh-102260313134248037.htm 24. Thủ tướng dự Diễn đàn tầm nhìn vũ trụ Việt Nam - Nhật Bản và khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, https://baochinhphu.vn/thu-tuong-du-dien-dan-tam-nhin-vu-tru-viet-nam-nhat-ban-va-khanh-thanh-trung-tam-vu-tru-viet-nam-102260313123019432.htm 25. Maximizing Benefits through ISS/Kibo - UNOOSA, https://www.unoosa.org/documents/pdf/copuos/stsc/2016/tech-31E.pdf 26. Space BD Selected as Contractor for JAXA's "High-Quality Protein Crystal Growth Experiment Operations (Starting FY2025)", https://space-bd.com/en/3128/ 27. High-Quality Protein Crystal Growth Experiment Onboard "Kibo" - ESA, https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/International_Space_Station_Benefits_for_Humanity/High-Quality_Protein_Crystal_Growth_Experiment_Onboard_Kibo 28. Result | Protein Crystal Growth on the International Space Station【For Researchers】 | JAXA Human Spaceflight Technology Directorate, https://humans-in-space.jaxa.jp/protein/en/researchers/result/index.html 29. JAXA protein crystallization in space: ongoing improvements for growing high-quality crystals - PMC, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3795566/ 30. JAXA Introduces a New Framework in High Quality Protein Crystal Growth Project Service ― Private business partner to produce results together, https://humans-in-space.jaxa.jp/en/biz-lab/news/detail/001417.html 31. Kibo-ABC activities on the ISS "Kibo" for STEM education and SDGs contribution in the Asia-Pacific region - UNOOSA, https://www.unoosa.org/documents/pdf/copuos/2021/AM_2._Japan_copuos2021tech_Tanigaki_0830.pdf 32. Việt Nam xếp trên Indonesia và Thái Lan về môi trường cho đổi mới sáng tạo - ETime, https://etime.danviet.vn/viet-nam-xep-tren-indonesia-va-thai-lan-ve-moi-truong-cho-doi-moi-sang-tao-d1408449.html 33. Quyết định số 169/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Ban hành Chiến lược phát triển và ứng dụng khoa học và công nghệ vũ trụ đến năm 2030, https://chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=202630&tagid=324&type=1